Γκαλερί Bosch, Αθήνα.

Έχοντας κιόλας μπει στο κατώφλι του 2000, οι άνθρωποι, «διάφανοι», προσπαθούν να προσδιορίσουν τις σημαντικότερες διαφορές μεταξύ τους. Οι διαφορές τους δεν είναι πια ιδεολογικές, πολιτικές και οικονομικές. Είναι διαφορές κουλτούρας.

Οι άνθρωποι ορίζουν τον εαυτό τους σε σχέση με τους προγόνους τους, τη θρησκεία, τη γλώσσα, την ιστορία, τις αξίες, τα έθιμα και τους θεσμούς. Ταυτίζονται με ομάδες που προσδιορίζονται με βάση την κουλτούρα: φυλές, εθνικές ομάδες, θρησκευτικές κοινότητες, έθνη και, σε ευρύτερο πεδίο, πολιτισμούς.

Στην εποχή μας λοιπόν οι σημαίες έχουν μεγάλη σημασία, όπως άλλωστε και τα άλλα σύμβολα πολιτισμικής ταυτότητας, όπως ο σταυρός και η ημισέληνος. Έτσι τα σύμβολα που κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκαν σαν «σημαίες» περνούν στις μέρες μας έναν επαναπροσδιορισμό. Έναν επαναπροσδιορισμό που όμως δεν μπορεί να ξεχάσει εύκολα τη χρήση του συμβόλου αυτού στο παρελθόν.

Οι νέες τεχνολογικές εφαρμογές, έχοντας και αυτές συμβάλει στον επαναπροσδιορισμό όχι μόνο των συμβόλων αλλά και της ίδιας της ύπαρξης του ανθρώπου, κάνουν τον πολιτισμό του σήμερα έναν πολιτισμό πλαστικό, καταναλωτικό και πολλές φορές ίσως και ακραίο για τις αντοχές της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ο σύγχρονος άνθρωπος καλείται να ανακαλύψει νέες αλλά συχνά παλιές ταυτότητες, να κρατά νέες αλλά συχνά παλιές σημαίες και πιθανά να πορεύεται σε πολέμους με νέους αλλά συχνά παλιούς εχθρούς. Το ερώτημα είναι αν θα μπορέσει να κρατήσει την κριτική του στάση σε όλα αυτά ή αν θα ενδώσει στην άνευ όρων παγκοσμιοποίηση του πολιτισμού.

Αθανάσιος Μπερούτσος